Lớp 11 · Kết nối tri thức với cuộc sống · Đọc hiểu
Tôi có một ước mơ (Mác-tin Lu-thơ Kinh)
Mục tiêu bài học
- Nắm được hoàn cảnh ra đời bài diễn văn.
- Xác định luận đề, luận điểm và cách triển khai.
- Phân tích vai trò của yếu tố miêu tả, tự sự, biểu cảm và biện pháp tu từ.
- Bồi dưỡng ý thức về công bằng, bình đẳng và đấu tranh bất bạo động.
1. Tìm hiểu chung
- Mác-tin Lu-thơ Kinh (1929 – 1968): mục sư, nhà hoạt động nhân quyền người Mỹ gốc Phi, giải Nô-ben Hòa bình năm 1964, người lãnh đạo phong trào đấu tranh bất bạo động vì quyền bình đẳng.
- Hoàn cảnh: đọc ngày 28 – 8 – 1963 trước hàng trăm nghìn người trong cuộc tuần hành tại thủ đô Oa-sinh-tơn, đòi quyền công dân bình đẳng cho người da màu.
- Bố cục: (1) thực trạng cuộc sống bất công của người da đen; (2) cuộc đấu tranh và cách đấu tranh; (3) giấc mơ về một nước Mỹ bình đẳng.
2. Đọc hiểu chi tiết
2.1. Luận đề
Người da đen phải được hưởng quyền tự do, bình đẳng như mọi công dân; cuộc đấu tranh phải kiên quyết nhưng bằng con đường hòa bình, phẩm giá.
2.2. Hệ thống luận điểm
- Một trăm năm sau Tuyên ngôn Giải phóng nô lệ, người da đen vẫn chưa được tự do thật sự — sống trong phân biệt, nghèo khó.
- Không thể chờ đợi thêm; nhưng đấu tranh phải bất bạo động, không để lòng căm thù dẫn dắt, và cần đoàn kết với cả những người da trắng tiến bộ.
- Giấc mơ về một tương lai mà con người được đánh giá bằng phẩm chất chứ không phải màu da.
2.3. Nghệ thuật thuyết phục
- Bằng chứng lịch sử, thực tế cụ thể, có sức nặng.
- Hình ảnh so sánh gần gũi (ví dụ: "tấm séc" không có tiền bảo chứng mà nước Mỹ đã trao cho người da đen).
- Phép điệp "Tôi có một ước mơ" lặp lại nhiều lần, tạo nhịp điệu dồn dập, truyền cảm hứng mạnh mẽ.
- Yếu tố biểu cảm: giọng văn tha thiết, giàu niềm tin.
3. Tổng kết
- Nội dung: thuyết phục người nghe phản đối nạn phân biệt chủng tộc, ủng hộ ước mơ về một nước Mỹ công bằng, bình đẳng.
- Nghệ thuật: cấu trúc chặt chẽ; kết hợp lí lẽ, bằng chứng với miêu tả, tự sự, biểu cảm; biện pháp điệp, so sánh đặc sắc.
Một bài nói có sức lay động khi lí lẽ vững vàng đi cùng niềm tin và cảm xúc chân thật.
4. Luyện tập
- Chỉ ra mối quan hệ giữa các luận điểm và luận đề.
- Phân tích tác dụng của phép điệp "Tôi có một ước mơ".
- Viết đoạn văn về một "ước mơ" của em cho cộng đồng nơi em sống.