Lớp 12 · Kết nối tri thức với cuộc sống · Viết
Viết: Nghị luận so sánh, đánh giá hai tác phẩm thơ
Mục tiêu bài học
- Xác định cơ sở và phương diện so sánh hai bài thơ.
- Lập dàn ý so sánh rõ ràng.
- Phân tích tương đồng, khác biệt có dẫn chứng thơ.
- Đánh giá giá trị và đóng góp của mỗi bài thơ.
1. Yêu cầu
- Giới thiệu hai bài thơ và cơ sở lựa chọn để so sánh (cùng đề tài, cảm hứng, thể loại…).
- Xác định phương diện so sánh: đề tài, cảm hứng, hình tượng, ngôn ngữ, biện pháp tu từ, giọng điệu, phong cách.
- Chỉ ra điểm tương đồng và khác biệt; lí giải (thời đại, phong cách tác giả).
- Đánh giá giá trị, đóng góp riêng của mỗi bài.
2. Dàn ý mẫu
Đề: So sánh, đánh giá tiếng nói tri âm trong Độc Tiểu Thanh kí (Nguyễn Du) và Đàn ghi ta của Lor-ca (Thanh Thảo).
- Mở bài: hai nhà thơ ở hai thời đại khác nhau cùng cất tiếng tri âm với những người tài hoa bạc mệnh.
- Thân bài:
- Thông tin chung: hoàn cảnh ra đời, đề tài của từng bài.
- Tương đồng: cùng xót thương số phận nghệ sĩ tài hoa; cùng trân trọng giá trị nghệ thuật; cùng gửi gắm nỗi niềm riêng của người viết.
- Khác biệt: một bài thất ngôn bát cú chữ Hán, phong cách cổ điển, hàm súc; một bài thơ tự do hiện đại, tượng trưng – siêu thực, giàu nhạc tính. Nguyễn Du hướng về thân phận; Thanh Thảo hướng về sự bất tử của nghệ thuật và khát vọng cách tân.
- Lí giải và đánh giá: khác biệt do thời đại, quan niệm nghệ thuật; mỗi bài có giá trị riêng.
- Kết bài: ý nghĩa của việc so sánh trong tiếp nhận thơ.
3. Bảng tự đánh giá
| Tiêu chí | Đạt |
|---|---|
| Cơ sở so sánh rõ ràng, hợp lí | ☐ |
| So sánh theo phương diện, có dẫn chứng thơ | ☐ |
| Lí giải được sự khác biệt | ☐ |
| Đánh giá giá trị riêng của mỗi bài | ☐ |
| Diễn đạt mạch lạc, có cảm xúc | ☐ |
