Lớp 10 · Kết nối tri thức với cuộc sống · Nói và nghe
Nói và nghe: Thảo luận về một vấn đề đời sống có ý kiến khác nhau
Mục tiêu bài học
- Chọn vấn đề thảo luận và xác định các luồng ý kiến.
- Chuẩn bị lí lẽ, bằng chứng cho quan điểm của mình.
- Trình bày, phản biện văn minh; lắng nghe và ghi chép.
- Tóm tắt, đánh giá ý kiến và hướng tới điểm đồng thuận.
1. Chọn vấn đề
Vấn đề thảo luận nên gần gũi, có ý nghĩa và có nhiều cách nhìn khác nhau. Ví dụ:
- Học sinh có nên mang điện thoại thông minh đến trường?
- Dùng trí tuệ nhân tạo (AI) trong học tập: cơ hội hay thách thức?
- Học thêm nhiều có thực sự giúp học tốt hơn?
2. Chuẩn bị
- Tìm hiểu các luồng ý kiến (đồng tình, phản đối, trung dung) và căn cứ của từng ý kiến.
- Xác định quan điểm của mình, chuẩn bị 2 – 3 lí lẽ kèm bằng chứng (số liệu, ví dụ thực tế có nguồn rõ ràng).
- Dự đoán ý kiến phản bác và chuẩn bị cách trả lời.
3. Ví dụ dàn ý thảo luận: điện thoại thông minh với học sinh
| Ý kiến đồng tình | Ý kiến không đồng tình |
|---|---|
| Thuận tiện liên lạc với gia đình; tra cứu tài liệu, học trực tuyến; rèn kĩ năng số. | Dễ xao nhãng trong giờ học; nguy cơ gian lận khi kiểm tra; tiếp xúc nội dung xấu; nghiện mạng xã hội. |
Hướng dung hòa: điện thoại là công cụ — quan trọng là ý thức tự giác và quy định rõ ràng về thời điểm, mục đích sử dụng.
4. Khi thảo luận
| Người nói | Người nghe |
|---|---|
| Nêu rõ quan điểm và căn cứ; nói ngắn gọn, đúng trọng tâm. | Lắng nghe với tinh thần chuẩn bị hồi đáp, không ngắt lời. |
| Tóm tắt, đánh giá các ý kiến đã có trước khi bổ sung ý mới. | Ghi vắn tắt những điểm cần trao đổi, tranh luận. |
| Kết thúc bằng điểm cần đồng thuận và giá trị của cuộc thảo luận. | Nêu và phân tích ưu, nhược điểm của ý kiến, không công kích cá nhân. |
Tranh luận là để cùng nhau hiểu vấn đề sâu hơn, không phải để "thắng" người khác. Phản bác ý kiến, không phản bác con người.
5. Phiếu đánh giá cuộc thảo luận
| Tiêu chí | Tốt | Cần cố gắng |
|---|---|---|
| Quan điểm rõ ràng, lí lẽ và bằng chứng thuyết phục | ☐ | ☐ |
| Phản biện tôn trọng, đúng trọng tâm | ☐ | ☐ |
| Biết lắng nghe, tóm tắt ý kiến người khác | ☐ | ☐ |
| Giọng nói, thái độ, cử chỉ phù hợp | ☐ | ☐ |
